maandag 28 oktober 2013

Over discriminatie: vooroordelen, generaliseren en buitengesloten worden*.


Op mijn vijfde ( begin jaren '50) werd mijn vader door zijn Nederlandse werkgever BZ naar het buitenland gezonden en wij- het gezin- verhuisden met hem mee van Nederland naar Duitsland. We hadden het er fijn en ik heb er drie onbezorgde jeugdjaren genoten. De mensen waren aardig, het dorp Ittenbach was prettig om als kind te wonen en vooral vond ik fijn om na schooltijd met mijn broertje in de omliggende Natuur rond te struinen.  Op school ging het ook goed, vanaf de eerste klas Volkschule kwamen we prima mee. Het leven was eenvoudig, beschermd, veilig en vriendelijk.
Echter, mijn ervaringen als achtjarige op een Franse École Communale nadat we van Duitsland naar Frankrijk verhuisden hebben een negatief stempel gedrukt op mijn leven. Mijn broertje en ik werden dagelijks uitgescholden en zelfs de leerkracht behandelde mij als een minderwaardig soort en negeerde mij, behalve als ik op het verkeerde moment oui en non antwoordde op een vraag die ik niet begreep. De nare koele blik die ik dan van haar kreeg, verstond ik wel, doch begreep het niet.. Zij zette mij zo ver mogelijk achterin de volle klas. Waarom het gescheld en daarna het negeren? Omdat we de Franse taal nog niet spraken? Omdat we ons onhandig, onzeker, verlegen en bangig gedroegen in het nieuwe land met die onaardige kinderen, op een school met opnieuw een taal die we ons van vooraf aan eigen moesten maken? Omdat we tijdens de recréations met elkaar fluisterden door het hek heen- mijn broer zat in het jongensgedeelte- in een mengelmoes van Duits en Nederlands ? Omdat ik er lelijk uitzag met een lap voor een van mijn ogen? Omdat we uit Duitsland kwamen? Omdat we Nederlanders waren? Buitenlanders? 
Pas hoorde ik, dat ook mijn oudste zus het zwaar te verduren had op het Lycée. Mijn jongste zus idem dito op de École Maternelle, maar die weet er niets meer van.

Al begreep ik nog geen Frans, de blikken, het gescheld en duwen spraken des te meer. Het gevoel dat ik destijds had laaide weer eens diep vanuit mijn buik omhoog toen ik las wat een mevrouw op het Malieveld overkwam. Zij  demonstreerde stilletjes tegen de langzame genocide in West-Papoea. 
En toen? Er werd ook gedemonstreerd op agressive wijze voor het behoud van zwarte piet tijdens de Sinterklaastijd.

 Wat een angst en wat een onrecht is haar aangedaan door de haar bedreigende groep met al hun vooroordelende verbale zeer racistische  geweld . 

Door haar ervaring en een ervaring kortgeleden van mijn zoon voel ik weer die afgrijselijke in mijn broekplasangst met kotsneigingen en een weeïge pijn in mijn buik, hart en ziel. Vuurspuwende, hatelijke klanken. Woorden waarin ik de bitterheid voel, over je heen krijgen is als zowel een ijskoude als een  kokende douche met vuiligheid vol scherpe stukjes die blijven plakken als lijm.
Diep geselden de klanken mijn ziel en deerden mij voor het leven. Doen schade door het onrecht dat ik me gestraft voelde voor iets wat ik niet begreep. Wat zou ik fout kunnen hebben gedaan? Dat zal die mevrouw op het Malieveld ook gevoeld hebben (of is dat een vooroordeel?) Alleen al het woordje ja deed de kinderen van destijds, die nu waarschijnlijk eveneens met pensioen zijn, spugen naar mij.

 Waarom?

Mijn broertje keek van de andere kant van het hek aan de garçons kant machteloos toe. Toch gaf zijn aanwezigheid mij steun. Altijd gingen we tijdens de récréations in dezelfde hoek van het plein staan. Gek eigenlijk. Hij werd niet aan zijn schoolpleinkant gepest, wel vlak voor de school als hij met mij was. Althans,  dat kan ik  mij niet exact herinneren noch kan ik het aan hem vragen. Hij maakte op dertigjarige leeftijd een eind aan zijn niet makkelijke leven.

Ik mis hem.



Nee, ik sprak de Franse taal niet meteen éen, twee, drie. Ik wou het niet meer. Later ging ik er wel voor. Ditmaal op een veel kleinere school: l’ École Joyeuse :-). Mijn broertje bleef achter. Hij vertelde nooit over school. En ik? Ik wilde Frans leren en de plaagsters van repliek te kunnen dienen. Want ik had het er voor over om het hele stadje door te lopen, om maar niet langs de vorige school met die pestende kinderen waren, te hoeven. Hélaas stuurde mijn vader mij na drie jaar naar Nederland en later –dichter bij huis- naar België om Nederlands onderwijs te volgen. Toen had ik andere dingen om mij druk over te maken en in de schoolvakanties als ik naar huis mocht, had ik het gevoel dat ik de kinderen van toen ontgroeid was.  Blij was ik om thuis  te zijn bij mijn ouders, jongste zusje en broer. Oudste zus  verbleef elders, eveneens in een pleeggezin.
______________________________________________________________________________
Discrimineren,  vooroordelen en het generaliseren van mensen, op welk vlak dan ook, triggert mij keer op keer, mede door mijn twee kinderen die wij mochten adopteren. Er was een mogelijkheid om mij uit te spreken tijdens het NOS-filmpje, dat gemaakt werd in aanvulling van mijn droom voor ons land (meer vriendelijkheid). Mijn droom gaat over stoppen met vooroordelen en generaliseren waarbij ik de sterke overtuiging heb dat iedereen die er voor kiest dit het écht kan doen: het vanuit je hart met vriendelijke ogen naar je medemens kijken. Jij bent vriendelijk en wilt eerst die persoon, dat individu leren kennen voordat je een oordeel velt.

Te lief en zoetig? Wel in oorlog geloven? Ik kan ook donderen hoor, maar er donderen al genoeg
mensen. Ik kies er niet voor. Ik kies er niet voor om wrok te blijven voelen.  Hm, misschien is dit schrijven wel mijn manier van donderen?  Doch ook een vorm van helen, want het is -in mijn ogen- een vriendelijke manier om dat wat ik op mijn hart heb eruit te kieperen.

Zoals ik in een eerder blogbericht (Dromen mag) schreef: juist door alles wat ieder mens wel heeft meegemaakt, vind ik vriendelijkheid en willen begrijpen rechtvaardiger dan hele groepen mensen generaliseren. Maar mijn kinderen wilden het liever niet over hun ervaringen hebben. Dus hield ik mijn mond over dat onderwerp tijdens het NOS- vraaggesprek, althans ik ging er nauwelijks op in en praatte niet over mijn kinderen. Toch heb ik het één en ander kunnen en mogen zeggen. Daar ben ik dankbaar voor.

De verslaggeefster vroeg mij voor het vraaggesprek: 'Wat doet het met je als iemand onvriendelijk is?'
‘Daar kan ik niet tegen’ was mijn respons, meer niet. Ik hield het binnen. Ik kon er niet over praten. Onvriendelijkheid kent vele gradaties. Een camera is intimiderend. Wat ik hád willen zeggen lukt niet. Ik klap dicht en krijg nauwelijks een woord uit mijn strot. Er borrelen een mix van verward gevoel en talen boven. Het huilen staat me dan nader dan het lachen. Een tekortkoming. Nou ja, het gaat wel steeds beter … ik heb toch mijn droom schriftelijk en verbaal toch ietwat weten uit te dragen. Daar ben ik dankbaar voor.

Als een mens (of dier) gediscrimineerd wordt?  Ik vind het afschuwelijk en het geeft mij een gevoel van immense onrechtvaardigheid, voel mij er vreselijk door. Het is zo naar om je kind overstuur thuis te zien komen, omdat hij het dorp waar je woont niet binnen mocht. Niet wil dat je aangifte doet bij de politie, bang. Tegengehouden worden door onbekende jongens die verbale shit spuiend aan jou, je rugzak en fiets rukken en trekken, omdat je er anders uitziet dan zij. Je lichaam poetsen, omdat je denkt dat alles beter zal zijn als je blank bent. Is dat niet vreselijk? Maar ja, jij bent jij. Je bent jezelf. Ik begrijp je angst en je eenzaamheid. Toch ben je mooi zoals je bent. Je bent uniek. Er is er maar éen zoals jij, zoals er maar éen van ieder ander is. Je mag er zijn, je mag hier zijn, je mág trots zijn op jezelf en op je lichaam, anders was jij niet geboren. Neem jouw plek in. Dat kan soms  eenzaam zijn, toch is er verbondenheid.

Mensen van goede wil die geen schade willen doen en opbouwende keuzes maken waar je blij van wordt zijn er altijd en overal.
______________________________________________________________________________

Sportwedstijden tussen Nederland en andere landen? Ik bekijk ze weinig. Lelijke woorden vind ik vreselijk. Kan geen keuze maken voor wie ik ben en ga in de neutraalstand als loyaliteit aan de landen waar we woonden. Die hebben mij ook iets moois meegegeven. Ze zijn deel van mij. Ik voel mij Nederlands, Duits, Frans en Belgisch. Deze landen hebben mij gevormd tot de mens die ik ben. De moeder die ik ben. De vrouw die ik ben. Ik houd van de Franse taal en in Duitsland heb ik-na de eerste jaren in Nederland- het onbezorgdste deel van mijn jeugd. doorgebracht. Veilig voelde ik me daar. In België voelde ik mij gespleten: kreeg inzicht hoe het er in andere gezinnen aan toe ging. Daarbij snapte geen bal van de strijd tussen de Walen en Vlamingen. Iedere dag weer geplaag in de  tram. Ik vond het kinderachtig gedoe. Met de taal die je sprak werd ieder kind destijds (begin jaren 60) geplaagd en gepest, alleen kon ik toen zowel in het Frans als Nederlands redelijk vlot terug pingpongen.


Mijn kinderen heb ik meegeven dat mensen die  zich gediscrimineerd voelen zichzelf discrimineren omdat ze hun eigenwaarde nog niet zien en daardoor keer op keer verontwaardigen. Ver van hun waarde vandaan.

Maar er zijn ook mensen die steeds meer verstillen door ondraaglijk leed hen aangedaan. Ver, verder weg van hun krachtige zelf. Slachtoffer. Nog steeds immense smart door het onrecht van weleer met zich meedragend. Wrokwoede verdriet die oplaait van binnen als gif of kankerende cellen dat hen verteert (zoals met de zwarte pieten kwestie)
 Toch moeten we respect hebben en elkaar daardoor nader komen. Maar ja, een mens heeft gevoel en mijn manier en die van hun pap was en is ook maar een proberen het beste te doen wat in ons vermogen lag/ligt. Toch heeft ver-ont-waardiging een doel. Het kan je dichter bij jezelf brengen, Het brengt je bij je boosheid en verdriet over het onrechtvaardige. Het kan helen, het kan zelfs doen vergeven. Vergeven in de zin van compassie hebben (=niet iets goedpraten!) omdaat de ander geen idee heeft wat hij je aandoet of heeft aangedaan. Wrok en pijn koesteren en voeding geven is jezelf gif toedienen en vaak daarbij ook anderen.


Nuances het gaat om nuances. Ieder mens is een individu, dus scheer niemand over dezelfde kam. Het leven is niet zwart- wit. Ik bid dat naamgenote Tilly, zo heet de mevrouw die gisteren belaagd werd op het Malieveld,  goed door deze aanval komt. Dat ze steun ontvangt en haar belagers als intriest ziet. Ze weten niet, voelen (nog) niet wat ze een ander aandoen.

Maar ja, was het maar eenvoudig. Ik steek een World Peace Flame voor haar aan.


We zijn niet minder of meer mens omdat we een bruine, zwarte, groene, rode, bleke, gele of wat voor huidskleur dan ook hebben. Hoe we er ook uitzien.Of omdat de ene mens rationeler dan de ander is. Of omdat de ene mens meer gevoelsmens is dan de ander. Of omdat we hetero, homo, trans, of a seksueel zijn. Of omdat we hier of daar vandaan komen? Of lichamelijk of  verstandelijk beperkt zijn? Of niet dit of dat kunnen en een ander wel?  Welke vorm van religie we hebben. Ben je helemaal betoeterd. We zijn gewoon mens en ieder mens heeft kwaliteiten en tekortkomingen.

Ik geloof er in dat iedereen diep van binnen een heel mooi gevoelig mens is. Humaan, doch gekwetst door het leven. Mij heeft naar binnen kijken erg geholpen. Nog steeds is er een voortschrijdend inzicht.

Een relatie door dik en dun met jezelf aangaan. Jezelf de moeite waard vinden om te leven, ook als je kinderen volwassen zijn en je alleen achterblijft. Jezelf keer op keer accepteren met al je twijfels, tekortkomingen maar ook/vooral met je kwaliteiten.

Ik probeer te bedenken waardoor de aanvallers gisteren op het Malieveld zo’n verbaal, wreed geweld over die ene vrouw uitstorten. Vanwaar die haat? Omdat ze werkloos zijn? Is er een dierbare overleden? Iemand ziek? Of omdat ze zelf slechte keuzes maken en iemand letterlijk en figuurlijk tot zwarte piet willen kruisigen? Hm, nu gebruik ik zelf het woordje ze. Dat vind ik altijd zo vreselijk om te horen.

Op de schuur zie ik een duif landen. Moge vredevolle menslievende gedachten van mensen mijn kinderen  hun leven lang beschermen.


Want wat is het afschuwelijk gruwelijk om te horen dat een van je kinderen op een camping in het land waar hij op vakantie was een bedreigende groep jongens voor zich had, die het op hem gemunt had. Omdat je kanjer van een kind afwijkt van de rest qua uiterlijk? Omdat hij een bruine huid heeft? Zo voelde het voor hem. Gelukkig konden zijn  vrienden die land's taal wel spraken, verdere escalatie voorkomen en gingen voor hem staan en hebben als Brugmann op de groep ingepraat.
Dan nóg een ervaring in dat land en die spant ook wel de kroon. Nietsvermoedend in een bus naast een oudere vrouw gaan zitten die prompt begint te gillen en schreeuwen zodra je zit. Ze roept in het  in haar taal. Je verstaat de woorden niet, maar je begrijpt ze.  Je krijgt een raar gevoel in de onderbuik; het gaat over jou. En iedereen kijkt argwanend naar je. Je voelt je ongemakkelijk.
Wat heb je mis gedaan?


Niets, je bent slechts op vakantie.


Mijn hart bloedt om jou, mijn zoon.

Het leven gaat over gezien worden als de innerlijke mens die je bent. Het leven gaat over erkenning. Elkaar in een ander herkennen. I lack ech zoals de Maya’s zeggen. ik groet een andere ik in jou. Gezamenlijk zijn we één. Niet worden herkend als medemens is een vreselijk gevoel. Er niet toe in staat zijn, vind ik in triest.

Mijn hart bloedt. Euh … we hebben jou en je zus naar hier gehaald opdat je het beter zou hebben?

Vergeef mij. Wat konden we anders? De kinderwens was zo groot. Egoïsme ten top gedreven? Het ging zoals het ging en voor geen goud had ik jullie willen missen. We horen bij elkaar. Dat voelen jullie ook.

Uiteindelijk -terwijl je op je eigen rustige manier zat en je uiterlijk niet liet verontrusten-  stond een jongen op en nam de plaatst van de vrouw in.

Deze verhalen moeten verteld worden.
_______________________________________________________________________________
Zomaar quasi nonchalant uitgesproken woorden kunnen pijn doen, diepe wonden slaan, die er lang over doen om te helen. Al  zien mijn kinderen hun eigen waarde, dan toch valt niet alles te rationaliseren.

Ieder mens is in diepste wezen een gevoelsmens. Ik zag kortgeleden een discussie over het wel of niet voortbestaan van Zwarte Piet op de televisie. Heftig ging het eraan toe. Arie Boomsma leidde het in goede banen, maar toch blijft er bij mij een onvervuld gevoel naar beide ‘kampen’ toe.

De gedachte aan slavernij  alleen al vind ik een verschrikking. In gedachten buig ik mijn hoofd voor alle mensen die deze vorm van onderdrukking hebben ondervonden. Ik steek een wereldvrede kaars aan voor hun zielen en voor hun nabestaanden die het er nu nog steeds zo zwaar mee hebben.

Dat is al wat ik kan doen.

Het beeld van twee mensen met zeer boze gekwetste ogen, in het Zwarte Piet weg of blijven télévisieprogramma, blijft me maar bij. Ik wens ze oprecht toe dat het ze op een dag lukt om uit de slachtofferrol te stappen. Moge ze vergevingsgezind -uh dat is misschien te veel gevraagd? Compassievol is dat beter? -zijn naar de mensen die afschuwelijke dingen deden en nu al lang overleden zijn. Doch niets valt goed te praten.

Moge ze de pijn in de genen troosten  en begrijpen,
dat juist doordat de slavernij er was,
mag worden opgestaan en in mag worden gezien, zoals Nelson Mandela zei,
dat we hebben leren haten, doch dat liefde natuurlijker. Het bevrijdt je.
Maar ja, wie ben ik dat ik mag spreken over wat iemand voelt over de slavernijperiode van zijn of haar voorouders? Ik kan slechts zeggen dat ik afschuw voel over al dat onmenselijke niet humane gedrag destijds, voor alles wat is aangedaan  en … nu? NU wens ik een ieder zo vanuit mijn hart blijdschap toe.  Als kind kreeg ik de hut van Oom Tom te lezen… dat kwam binnen. Wordt dit boek nog wel gelezen?

Steeds opnieuw beseffen dat we in een land met vrijheid van meningsuiting wonen vind ik nuttig. Die vrijheid is een bijzonder groot goed en beslist niet vanzelfsprekend.


Zelf probeer ik die vrijheid te gebruiken met de intentie om geen schade te doen. Niet te kwetsen. Zoals ik zelf door anderen evenmin gekwetst wil worden.
_________________________________________________________________________________

Als er dingen zoals in den Haag gebeuren of zoals waarover ik schreef, dat mijn zoon meemaakte (of waar dan ook) dan roert mijn onzichtbare onderhuidse bezorgdheid zich. Doch, mijn vertrouwen is nóg sterker. Ik bid, visualiseer en vertrouw dat ieder met de juiste mensen blijft omgaan en  onze eigenwaarde en innerlijke beschaving blijven voelen met respect voor onszelf en onze medemens. Beschermengelen zijn overal.

                                                             Vertrouwen is het sleutelwoord.

                                       Ik kies voor vertrouwen met een gezonde dosis alert zijn.

                                                                   Steeds weer leer ik.
                                                                             


              
                                                                  

De ervaring van Tilly Kaisiepo gisteren op het Malieveld deed dit alles naar boven borrelen. Ik heb plaatsvervangende schaamte naar haar toe dat sommige Nederlanders zich zo cru gedragen. Het is vreselijk wat haar gisteren overkwam en ik wens haar heel veel sterkte toe met de verwerking ervan. Ook sterkte in haar strijd voor de mensen in haar moederland.

Overweeg je om ook de petitie te tekenen, lezer?




                                                                                         Het Sinterklaasfeest.


Als jullie denken dat ik tegen het Sinterklaasfeest ben? Nee hoor, ik vind het net als velen een gezellig Hollands kinderfeest. Het leert kinderen dromen en geloven in de goedheid van de mens. En Zwarte Piet? Piet Is door de tijden heen veranderd in een mens dat op mij overkwam als de vriend van Sinterklaas, die deze door dik en dun helpt door te zorgen dat iedereen een cadeautje krijgt. Niets mis mee. Zowel de Sint als de Piet vragen niets. Misschien zouden we deze Pieten -als ze willen-ook eens in het zadel mogen helpen? Dat staat statig, stel je eens voor. Sint en Pieten te paard, klaar voor het grote werk. Maar kinderen mogen toch ook lachen? Dan acrobaat Pieten erbij? Ook te paard. En een clown.


Blije kinderen en ouders die blij zijn voor en met hun kinderen. Dat is het Sinterklaasfeest hoe de  pieten er ook uit moge zien.


                             Moge kinderen blijven dromen, ook als ze volwassen zijn.

3 opmerkingen:

Tilly Kuiper zei

Helaas ben ik niet de enige.
Hierbij een artikel van 4 november over een brief die een oma schreef: http://m.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.joop.nl%2Fleven%2Fdetail%2Fartikel%2F23733_oma_over_haar_brief_die_nederland_schokte%2F&h=6AQGH709O&s=1

Tilly Kuiper zei

Net ontdekte ik dit meldpunt dat discriminatie op het internet wil tegengaan: http://www.meldpunt.nl/site/page.php

Tilly Kuiper zei

wat een rommelig lang schrijven is dit en ik krijg sommige stukken maar niet leesbaar. Excuus.